Dotacje na obronność i dual-use 2026: cztery programy, cztery różne etapy rozwoju firmy

Jeszcze do niedawna sam fakt, że projekt miał zastosowanie wojskowe, wystarczał, żeby odrzucić go z dofinansowania unijnego. Ta zasada właśnie się zmienia. Komisja Europejska rozszerzyła program STEP o filar technologii obronnych, Bank Gospodarstwa Krajowego uruchamia osobny kredyt dla producentów towarów podwójnego zastosowania, a rząd uruchomił już pierwsze nabory w ramach Funduszu Bezpieczeństwa i Obronności.

W efekcie polskie firmy – od produkcyjnych MŚP po duże przedsiębiorstwa i konsorcja badawcze – mają dziś do wyboru cztery różne ścieżki finansowania projektów z komponentem obronnym lub dual-use. Różnią je instytucje, które je prowadzą, wielkość projektów, do których są adresowane, oraz forma wsparcia – nie wszystkie z nich to bezzwrotna dotacja. Poniżej opisujemy, na czym polega każdy z tych instrumentów, kto może po niego sięgnąć i ile realnie może odzyskać.

Ważna uwaga na wstępie: trzy pierwsze nabory (Kredyt BGK oraz obie ścieżki STEP) są warunkowe – ich ogłoszenie zależy od przyjęcia zmian w programie FENG, planowanego na październik 2026. FBiO jako jedyny działa już teraz. Poniżej szczegóły każdego z instrumentów.

To instrument dla firm, które mają już opracowany i prawnie zabezpieczony produkt o podwójnym – cywilnym i wojskowym – zastosowaniu i chcą uruchomić lub zwiększyć jego produkcję. Zamiast klasycznej dotacji, wsparcie spłaca za przedsiębiorcę część kapitałową kredytu inwestycyjnego zaciągniętego w banku komercyjnym.

Jaki produkt się kwalifikuje. Musi znajdować się na unijnej liście produktów podwójnego zastosowania – katalogu towarów i technologii objętych kontrolą eksportu, określonym w Załączniku I do rozporządzenia UE 2021/821 (m.in. materiały i urządzenia jądrowe, elektronika, czujniki i lasery, technologie kosmiczne i aeronautyczne, napęd, urządzenia okrętowe, nawigacja i awionika). Jeśli firma planuje kilka produktów, wystarczy, że jeden z nich znajdzie się na liście.

Kto może aplikować. Program adresowany jest do MŚP (docelowo także small mid-caps i mid-caps), zarejestrowanych w KRS lub CEIDG od co najmniej 12 miesięcy, z siedzibą lub oddziałem w Polsce. Warunkiem koniecznym jest promesa kredytowa lub wstępna umowa kredytu od jednego z banków współpracujących w programie.

Ile trzeba zainwestować i ile można odzyskać. Wydatki kwalifikowalne muszą wynieść co najmniej 2 mln zł, a Twoja firma musi zapewnić wkład własny na poziomie minimum 25% kosztów kwalifikowalnych. Wysokość wsparcia ustalana jest zgodnie z zasadami Regionalnej Pomocy Inwestycyjnej (RPI) – w zależności od lokalizacji inwestycji i wielkości firmy może sięgać do 70% kosztów kwalifikowalnych (mikro i małe firmy mogą liczyć na najwyższe stawki).

Co komisja sprawdza najdokładniej. Kluczowe jest to, czy produkt rzeczywiście nadaje się do wdrożenia – czyli czy firma nie musi już prowadzić dalszych badań, tylko może od razu inwestować w produkcję, czy ma uregulowane prawa własności intelektualnej oraz czy potrafi uzasadnić zarówno cywilne, jak i wojskowe zastosowanie wyrobu. Dodatkowe punkty można zdobyć m.in. za realną innowacyjność produktu, potencjał eksportowy, automatyzację lub robotyzację produkcji oraz przynależność do Krajowego Klastra Kluczowego.

Budżet i terminy. Budżet tego naboru to 400 mln zł. Nabór ma potrwać od października 2026 do stycznia 2027 – ogłoszenie i dokładne daty zależą od harmonogramu FENG.

To dwa bliźniacze konkursy na badania przemysłowe i prace rozwojowe w obszarze technologii obronnych, prowadzone przez Narodowe Centrum Badań i Rozwoju w ramach programu FENG.

Czym są „technologie obronne” w tym programie. Obejmują dwa rodzaje rozwiązań: technologie wprost związane z produktami zbrojeniowymi z unijnego wspólnego wykazu uzbrojenia (załącznik do dyrektywy 2009/43/WE) lub niezbędne do ich opracowania i produkcji, a także technologie z obszarów priorytetowych wskazanych przez Radę Europejską i unijny Plan działania na rzecz gotowości obronnej do 2030 roku – m.in. systemy antydronowe i dronowe, obrona powietrzna i przeciwrakietowa, rakiety i amunicja, cyberbezpieczeństwo i sztuczna inteligencja, walka elektroniczna, mobilność wojskowa czy technologie kosmiczne i ochrona infrastruktury krytycznej.

Dwie ścieżki, jeden cel. Ścieżka A jest dla projektów wnoszących na rynek europejski coś naprawdę nowego – innowacyjną, przełomową technologię typu „pierwszy w swoim rodzaju”. Ścieżka B jest dla projektów, które zmniejszają zależność Europy od dostawców spoza Unii. Zasady formalne, progi kosztowe i budżety są w obu ścieżkach identyczne.

Kto może aplikować. Projekt może zgłosić samodzielnie firma – mała, średnia lub duża – albo konsorcjum maksymalnie czterech podmiotów, w którym liderem musi być przedsiębiorstwo, a partnerami mogą być inne firmy, uczelnie, instytuty badawcze lub organizacje pozarządowe. Warunkiem jest co najmniej 24-miesięczne doświadczenie na rynku i dwa zamknięte lata obrotowe.

Ile trzeba zainwestować. Minimalna wartość kosztów kwalifikowalnych wynosi 7 mln zł dla MŚP realizujących projekt samodzielnie (lub konsorcjów bez udziału dużej firmy) oraz 10 mln zł dla dużych przedsiębiorstw (lub konsorcjów z udziałem dużej firmy). Maksymalne dofinansowanie to 140 mln zł na projekt, a poziom wsparcia sięga do 80% kosztów kwalifikowalnych – dokładny procent zależy od wielkości firmy i rodzaju prac (badania przemysłowe vs. prace rozwojowe). W konsorcjum co najmniej połowa kosztów musi przypadać na przedsiębiorstwa; jednostki naukowe mogą liczyć nawet na pełne pokrycie swoich kosztów, ale w zamian nie mogą samodzielnie wdrażać wyników prac.

Co realnie decyduje o wygranej. Poza jakością samego planu badań, harmonogramem i potencjałem zespołu, komisja szczególną wagę przykłada do dwóch elementów: tego, na ile projekt realnie wzmacnia zdolności obronne i bezpieczeństwo Polski, oraz tego, czy odpowiada na priorytetowe potrzeby bezpieczeństwa wskazane przez państwo.

Budżet i terminy. Każda ze ścieżek dysponuje osobnym budżetem 250 mln zł, co daje łącznie 500 mln zł. Nabór ma ruszyć na przełomie 2026/2027 r., z ogłoszeniem planowanym na październik 2026 – termin jest warunkowy, zależny od przyjęcia zmian w programie FENG.

To inwestycyjna odsłona programu STEP, prowadzona przez PARP. Pieniądze nie są przeznaczone na badania, lecz na budowę realnych zdolności produkcyjnych – nowych linii produkcyjnych, hal czy zwiększenia mocy wytwórczych dla technologii obronnych i krytycznych.

Na co można wydać te pieniądze. Program finansuje tworzenie nowych linii produkcyjnych, budowę zakładów wytwarzających technologie, które w Europie jeszcze praktycznie nie istnieją, rozbudowę już działających zakładów, zwiększanie skali produkcji oraz wdrażanie systemów kontroli jakości. Nie finansuje natomiast zakupu ani wdrożenia gotowych produktów u odbiorcy – to wsparcie dla producenta, a nie dla firmy kupującej gotowe urządzenie.

Kto może aplikować. Program jest dla firm z ugruntowaną historią – wymagane jest co najmniej 36-miesięczne doświadczenie na rynku i trzy zamknięte lata obrotowe. Projekt musi być fizycznie realizowany w Polsce.

Ile trzeba zainwestować. Próg wejścia to minimum 10 mln zł kosztów kwalifikowalnych, a maksymalne dofinansowanie – tak jak w NCBR – to 140 mln zł. Wsparcie przyznawane jest w formie Regionalnej Pomocy Inwestycyjnej, dodatkowo powiększonej o 5–20% w zależności od wielkości przedsiębiorstwa i lokalizacji inwestycji (do 75% kosztów kwalifikowalnych), przy zapewnionym wkładzie własnym na poziomie minimum 25%.

System oceny. Po przejściu kompletu warunków formalnych zaczyna się ocena punktowa w piętnastu obszarach. Jedenaście z nich to warunki obowiązkowe – żeby w ogóle znaleźć się na liście do finansowania, projekt musi zdobyć minimalną punktację w każdym z nich (co najmniej 1 punkt). Pozostałe cztery elementy nie są obowiązkowe, ale w praktyce decydują o wyniku rywalizacji – dają aż do 40 dodatkowych punktów na 66 możliwych w drugim etapie: realny wkład w budowę zdolności obronnych i ograniczenie zależności od zagranicznych dostawców, zgodność z priorytetowymi potrzebami bezpieczeństwa państwa, automatyzacja lub robotyzacja produkcji oraz faktyczna innowacyjność technologii. Dodatkowe punkty (3) dostają też firmy, które mają już doświadczenie w produkcji danej technologii krytycznej na rzecz sił zbrojnych (Polski lub innego państwa) i potwierdziły co najmniej jedną zrealizowaną dostawę.

Budżet i terminy. To największy z czterech opisywanych konkursów pod względem budżetu – 500 mln zł. Ogłoszenie planowane jest na październik 2026, a wnioski mają być przyjmowane od listopada 2026 do stycznia 2027 – podobnie jak w NCBR, termin jest warunkowy.

FBiO różni się od pozostałych trzech instrumentów pod dwoma względami: już przyjmuje wnioski (start ogłoszono 6 lipca 2026 r.) oraz nie oferuje bezzwrotnej dotacji, tylko pożyczkę lub wejście kapitałowe.

To jeden z największych programów inwestycyjnych finansowanych ze środków Krajowego Planu Odbudowy (KPO) – łączna wartość funduszu to ok. 23 mld zł. Dzieli się on na dwie części: pożyczkową (70% środków, ok. 16 mld zł, obsługiwaną przez BGK) oraz kapitałową (30% środków, ok. 7 mld zł, realizowaną przez spółkę Chrobry S.A.).

Na co mogą liczyć przedsiębiorstwa. W ramach części pożyczkowej dla przedsiębiorstw (poza sektorem komunalnym i kolejowym) przewidziano alokację 2,5 mld zł. Finansowanie może być przeznaczone na: zapewnienie ciągłości dostaw energii elektrycznej, paliw oraz usług krytycznych (łączność, teleinformatyka, transport), zwiększanie bezpieczeństwa fizycznego infrastruktury krytycznej, projekty z zakresu cyberbezpieczeństwa oraz rozwój produkcji sprzętu wojskowego lub dual-use. Wnioski o pożyczkę należy kierować do Regionów BGK.

Część kapitałowa, prowadzona przez Chrobry S.A., ma charakter inwestycji długoterminowych z jasno określoną ścieżką wyjścia i rynkową stopą zwrotu – skierowana jest zarówno do innowacyjnych spółek technologicznych, jak i firm w fazie skalowania oraz dojrzałych przedsiębiorstw realizujących projekty o strategicznym znaczeniu dla bezpieczeństwa i odporności państwa.

Szczegółowe warunki finansowe (oprocentowanie, okres spłaty, wymagany wkład własny) dla części pożyczkowej skierowanej do przedsiębiorstw – w przeciwieństwie do pożyczek dla samorządów – nie zostały jeszcze podane do publicznej wiadomości [do uzupełnienia, gdy BGK opublikuje pełną dokumentację naboru dla firm].

Wybór zależy przede wszystkim od etapu, na jakim jest Twój projekt, oraz od tego, czy szukasz bezzwrotnej dotacji, czy jesteś gotowa/gotowy na finansowanie zwrotne.

Jeśli masz już gotowy, prawnie zabezpieczony produkt podwójnego zastosowania i chcesz uruchomić jego produkcję – naturalnym wyborem jest kredyt dual-use w BGK. Jeśli dopiero prowadzisz prace badawczo-rozwojowe nad technologią obronną – patrz w stronę STEP w NCBR. Jeśli masz za sobą fazę badań i potrzebujesz sfinansować budowę lub rozbudowę zdolności produkcyjnych na dużą skalę (od 10 mln zł kosztów kwalifikowalnych wzwyż) – to domena STEP w PARP. A jeśli szukasz finansowania zwrotnego – pożyczki lub kapitału – na inwestycje w bezpieczeństwo, cyberbezpieczeństwo lub infrastrukturę dual-use, i chcesz działać już teraz, a nie czekać do jesieni – sprawdź, czy Twój projekt kwalifikuje się do FBiO.

Warto zaplanować przygotowanie dokumentacji z wyprzedzeniem. Trzy z czterech naborów mają zostać ogłoszone dopiero jesienią 2026 r., a same nabory potrwają zaledwie ok. 2–3 miesiące – kto zacznie przygotowania wcześniej, ten zyskuje realną przewagę.

Uwaga: przedstawione informacje o budżetach i terminach naborów mają charakter orientacyjny i – w przypadku Kredytu BGK oraz obu ścieżek STEP – warunkowy, zależny od przyjęcia zmian w programie FENG. Udział w konkursie nie gwarantuje przyznania dofinansowania – o wsparcie można się ubiegać, a jego wysokość zależy od oceny wniosku i dostępnej alokacji.

Zastanawiasz się, który z czterech instrumentów pasuje do Twojego projektu? Skontaktuj się z zespołem InnovaTree – pomożemy ocenić kwalifikowalność, dobrać właściwą ścieżkę i przygotować dokumentację aplikacyjną.